جامعه – فقر – ...

وحيد اوراز

در این مقال بایسته تر دیدیم تا طرق مختلف از بین بردن فقر اقتصادی را از منظر فرهنگی طرح نماییم ؛ بدان لحاظ اول توصیفی کوتاه از فقر اقتصادی را بیان نموده و به اختصار طرق رفع اینگونه فقر را با دیدگاهی فرهنگی بازگو نماییم.

فقر، مخصوصا فقر اقتصادی در بین اجتماعات گوناگون تعریفهای مختلفی را داراست . به طور مثال ، در بلاد در حال توسعه فقر را می شود عدم قدرت افراد در برآورد مایحتاج ضروری حیات دانست در صورتی که در کشورهای توسعه یافته ، فقر را بر معنی دست نیافتن و استفاده از امکانات مختلف جامعه ارزیابی و تلقی کرد.

معنی فقر با توجه به اینکه ایران از جمله ی بلاد در حال توسعه به حساب می آید در سبد تعریف اول جای می گیرد. 

چنین گفته می شود ؛ با تکیه بر فرهنگ باشکوه ایران که با آموزه های کبیر دین اسلام عجین گشته ، چگونه می شود فقرای جامعه را از سستی نشات پذیرفته از وضعیت حال رها کرد و به یک باروری اقتصادی و به تبع آن کلیه ی جوانب حیات ایده آل رسانید.

از موارد اهميت دار براي مرتفع ساختن فقر اقتصادي بايستي به روشي عمل نمائيم كه ارزش هاي وجودي افراد مورد سؤال واقع نگردد . به عبارتي مصداق فرمايشات مقام عظماي ولايت كه فرمودند:« می بایست میان رفع فقر و محرومیت زدایی و حفظ کرامت انسانی رابطه ای قوی و گسست ناپذیر شکل داد.»

به گفته اي ديگر با مد نظر گرفتن اين پرسش كه ما صاحب فرهنگي مي باشيم كه در داخل آن بخشش و دهش و همچنين بازستاندن به طور رسمي و نهادينه گرديده است ؛ به همان علت ممكن نخواهد بود كه كمك به مساعدت به فقرا و از بين بردن نيازهاي آنان رسمي از گدا پروري و يا بسط تكدي گري بر خود بگيردكه اينگونه مساعدتها به فقرا منزلت و عزت انساني را به بوته اي از پرسش خواهد برد. و حتي افراد مستمند نيازمند نيز حاضر به قرار گرفتن در زير چتر چنين الطاف و محبت ها نيستند.

هرچند متكديان در جامعه بيشتر هستند و روز به روز نيز بر تعداد آنها افزوده مي شود و اينان از راههاي فعاليتي همچون:

-تظاهر به نقص عضو

- جلب توجه افراد با کرایه بچه های بی گناه و خواباندن آن ها درمعابر عمومی

- سوءاستفاده از مذهب به خاطر اعتقادات عمیق مردم به مسائل شرعی و مذهبی

- با پوشیدن لباس مندرس و تحریک احساسات مردم، افراد جامعه را به کمک کردن و در پی آن گسترش تکدّیان وا می دارند.

حضور گدايان در بستر اجتماع كه خود معلولي است بر عملكرد افراد يك جامعه ؛ نه تنها بافت و ريخت و سيماي شهري را جلوه اي ناپسند مي نمايد بلكه زمينه هاي آسيب هاي اجتماعي فراواني را موجب مي گردد.

در مورد ايراد گيري به تكدي گري در اسلام روايات و احاديث بسياري موجود است كه از جمله ي آنهاست وصيت پيامبر اكرم (ص) به حضرت علی (ع) اشاره نمود که فرمودند: «ای علی اگر من ناچار شوم که دست خود را تا آرنج در دهان اژدها فرو برم، این عمل را دوست تر می دانم از این که از کسی که دارا نبوده و دارا شده، چیزی را درخواست نمایم.» و یا امام صادق فرموده اند: «از تقاضا و خواهش کردن از مردم بر حذر باشید، چه این عمل در این دنیا خواری و فقری است که شتابان آن را برای خود خواسته اید و در روز قیامت حساب طولانی دارد.»

شيوه هاي مؤثر

از جمله شیوه های مؤثر در کاهش فقر و محرومیت زدایی، ارتقاء توانمندی های افراد و توسعه منابع انسانی به لحاظ کیفی می باشد. به عبارتی سیاست هایی اتخاذ شود که در پی آن افراد به سطح بالاتری از دانش، سواد و فرهنگ دست یابند. براین اساس تمامی افراد جامعه از فرصت های یکسانی برخوردار می گردند و خواهند توانست که قابلیت های فردی و اجتماعی خود را به دور از هرگونه تبعیضی، متجلی نمایند. برای تحقق این امر می بایست انگیزه پیشرفت را که شامل ارزش ها، عقاید و ایدئولوژی های مورد نظر هر جامعه است، در افراد درونی نماییم تا مشارکت هرچه بیشتر آنان را در انجام فعالیت های گوناگون اعم از اقتصادی, اجتماعی, سیاسی و... شاهد باشیم.

وظيفه ي دولت

دولت نیز موظف است تا برنامه های خود را پیش از اعطای کمک های گوناگون به نیازمندان، بر علت شناسی این معضل اجتماعی تنظیم نماید و بستری را فراهم کند تا بتوان شاهد شکل گیری هر چه بیشتر راه کارها و برنامه های کارآفرینی بود، تا با تکیه بر این اصول و بهره مندی از نیروی افراد رها شده از چنگال فقر، بتوان جمعیت کثیری را از پیامدهای آسیب زای آن دور نمود.

در پایان امید است تا با پایبندی به اصول اساسی انقلاب اسلامی-کمک به مستضعفین و ریشه کنی فقر- در آینده ای نه چندان دور شاهد جامعه ای عاری از فقر و نابرابری های اقتصادی باشیم.

 

منابع:

 باقریان مهدی، «پاسدار اسلام»، اسفند 74 و فروردین 75، شماره171 و172

www.aftab.ir فقر، گداپروری و نفی کرامت انسانی، جمعه 24 آبان 1387

www.aftab.ir گدا پروری یا یک مشکل اجتماعی، چهارشنبه 22 آبان 1387

www.mehrbaran.com همایش مهرباران